�?anakkale ili Arı Yeti�?tiricileri Birli�?i

ÇANAKKALE
ARI YETİŞTIRICILERI BIRLIGI

Mesaj 6

ARI YETİ�?TİRİCİLİ�?İ

1. Giri�?

2. Arı Ailesi ve Aile Bireyleri

3. Arıcılık Malzemeleri

4. Mevsimsel Uygulamalar ve Bakım İ�?leri

5. Üretim Çe�?itlili�?i ve Arı Ürünleri

1. Giri�?

Arıcılık, Anadolu insanının bir gelene�?i olarak Ülkemizde çok eski dönemlerden beri yapıla gelmektedir. Çok eski bir geçmi�?e sahip olmasına kar�?ın arıcılı�?ın geli�?mesi bilim ve teknolojideki ilerlemelere ba�?lı olarak son yüzyıllarda olmu�?tur. Bugünkü teknik anlamıyla, ba�?lı ba�?ına tarımsal bir u�?ra�? ve üretim dalı olan arıcılık, belli amaçlar do�?rultusunda “bal arılarını kullanabilme ve yönetebilme sanatı” olarak tanımlanabilir. Di�?er üretim dallarında da oldu�?u gibi arıcılıkta amaç en az masrafla en yüksek gelirin sa�?lanmasıdır.

Teknik arıcılık ve ba�?arı birbirine ba�?lı iki temel unsurdur. Bu iki temel unsurun düzeyi arıcılıktan sa�?lanacak gelirin düzeyini belirler. Bilgi ve tecrübeye dayanmayan ve teknik uygulamaların yapılmadı�?ı bir arıcılıkta ba�?arı ve gelirden bahsetmek imkansızdır. Profesyonelce yapılmayan, sıradan ve eski usul bir arıcılık herkes tarafından yapılabilirken, teknik ve ba�?arılı bir arıcılık ancak bu konuda bilgi ve tecrübe sahibi ki�?ilerce yapılabilir.

Bal arıları; bal, balmumu, arı sütü, arı zehiri, polen ve propolis gibi insan sa�?lı�?ı ve beslenmesi yönünden son derece de�?erli ürünleri üretmesi ve toplaması yanında do�?al ve tarımı yapılan bitkilerde sa�?ladı�?ı tozla�?ma hizmetleri ile de do�?al denge ve tarımsal üretimde hayati öneme sahiptirler. Bu sebeple, bal arıları hem yukarıda sıralanan de�?erli ürünleri hem de bitkisel üretimde ürün miktarının ve kalitesinin artırılması amacıyla tüm Dünya üzerinde kullanılmakta ve bal arılarından önemli yararlar elde edilmektedir.

Arıcılık, bir tarım ülkesi olan ve nüfusunun yakla�?ık yarısı köylerde ya�?ayan Ülkemiz için ayrı bir önem arz eder. Topra�?ı olmayan veya az topraklı, orman içi ve kenarı köylerde ya�?ayan vatanda�?lara en kolay i�? ve kazanç imkanı yaratmanın yolu arıcılıktan geçmektedir. Çünkü arıcılık; topra�?a ba�?ımlı de�?ildir, ba�?langıç için fazla sermayeye ihtiyaç duyulmadan bay-bayan, genç-ya�?lı, e�?itimli-e�?itimsiz gibi toplumun her bireyi tarafından yapılabilir ve bir yıl gibi kısa bir süre içinde gelir getirmeye ba�?lar. Bu özellikleri ve tarımda en ucuz istihdam yaratması nedeniyle arıcılık günümüzün en önemli tarımsal faaliyetleri içinde yer almaktadır.

Di�?er yandan, Ülkemizin çok zengin bir bitki örtüsüne ve farklı iklim ku�?aklarına sahip olu�?u arıcılı�?ımızın geli�?mesine önemli katkılarda bulunmaktadır. Nitekim son 10 yılda kovan varlı�?ımız ve bal üretimimiz yakla�?ık iki kat artarak sırasıyla 4 Milyona ve 63 bin tona ula�?mı�?tır. Ayrıca, Türkiye hem kovan varlı�?ı hem de bal üretimi bakımından Dünyada 4. sırada bulunmaktadır ki bu da oldukça olumlu bir geli�?medir. Yıllık bal ve balmumu üretimi, 2000 yılı üretim de�?erleri ve fiyatlarıyla, ulusal ekonomimize 140 Katrilyon TL. civarında bir katkı sa�?lamı�?tır. Kovan ba�?ına bal üretimi artırılarak bu katkı 2-3 kat artırılabilir. Arıcılı�?ın bitkisel üretime olan katkıları da dikkate alındı�?ında bu faaliyetin ulusal ekonomiye olan toplam katkısının 500 Katrilyon civarında oldu�?u tahmin edilmektedir.

Ülkemizde arıcılık yapanların sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Ancak, arıcılı�?a do�?ru bir �?ekilde ba�?lamak arıcılı�?ın birinci önemli kuralıdır. Arıcılı�?a yeni ba�?layan bir ki�?i, birinci yılda 5-10 arasında koloniye sahip olmalı ve tecrübeli bir arıcı ile birlikte çalı�?arak birinci yılını bilgi ve tecrübe kazanma yılı olarak geçirmelidir. Bilgi ve tecrübe sahibi olunmadan daha fazla sayıda kolonilerle çalı�?mak do�?ru de�?ildir. Arı satın almanın en iyi zamanı erken ilkbahardır. Arı, ilkbaharda arı ve o�?ul satan mahalli arıcılardan sa�?lanabilece�?i gibi yine arı satan özel veya kamu kurumlarından da sa�?lanabilir. Arı veya arılı kovan (koloni) satın alınırken dikkat edilmesi gereken en kritik nokta arıların hastalıksız olmasıdır. Bunun yanında kovanların, standart Langstroth kovanı �?eklinde yaptırılması veya satın alınması tavsiye edilir. Birinci yılda az sayıdaki kolonilerle belli bir bilgi ve tecrübe kazanıldıktan sonra ilerki yıllarda kovan sayısı artırılmalıdır. Arıcılıktan belli bir kazanç elde edilebilmesi için en az 50-60 koloniye sahip olunması gerekmektedir.

2. Arı Ailesi ve Aile Bireyleri

Arı Ailesi :

Sosyal böcekler olarak, topluluk ya�?amı sürdüren bal arıları herhangi bir yuvada aile (koloni) olu�?tururlar. Aile ya�?amında i�? bölü�?ümü, yardımla�?ma ve çalı�?kanlık temel kurallardır. Bir bal arısı ailesi, birinin görevini di�?erinin yapamadı�?ı morfolojik ve fizyolojik özellikler bakımından farklı üç de�?i�?ik bireyi içerir ki bunlar; 1 adet ana arı, sayıları mevsimlere göre de�?i�?en i�?çi arı ve erkek arılardır. Bu üç bireyin vücutları ba�?, gö�?üs ve karın olmak üzere üç bölüm içerir. Bu bölümlerde bireylerin görevleri ile ili�?kili olarak farklı organlar bulunmasına kar�?ın ba�?ta; 1 çift anten, 1 çift bile�?ik ve 3 adet nokta (sade) göz, gö�?üste; 2 çift kanat ve 3 çift bacak her üç bireyde de bulunan ortak organlardır. Arıcılık yapmak isteyen veya yapan bir ki�?i her �?eyden önce arı ailesini olu�?turan bu bireyleri ve görevlerini eksiksiz bilmek zorundadır.

Ana Arı :

Üreticiler arasında “Bey” ya da “Kraliçe” olarak bilinen ana arı, ana arı hücresine bırakılan döllü bir yumurtanın larva döneminde, i�?çi arı olacak larvaya göre daha sık ve daha zengin gıda (arı sütü) ile özel beslenmesi sonucunda yumurtadan yeti�?kine toplam 16 günde olu�?ur. Çıkı�?ı sonrası yakla�?ık 1 hafta içinde erkek arı toplanma alanı denilen özel bir alanda ve mutlak surette havada, 10-30 metre yükseklikte, 10-20 arası erkek arı ile çiftle�?ir.Çiftle�?me sonrası 3-4 gün içinde yumurtlamaya ba�?lar. Ana arı kolonideki en önemli birey olup koloni verimlili�?i ve arıcının gelir düzeyi üzerinde do�?rudan etkide bulunur. Tek görevi olan yumurtlaması sayesinde koloninin süreklili�?ini devam ettirir.

Sıradan bir ana arı, ba�?arılı ve karlı bir arıcılık için yeterli de�?ildir. Teknik arıcılıkta, damızlık de�?eri olan, kaliteli ve genç ana arıların kullanılması ba�?arının ilk adımı ve ilk �?artıdır. Kaliteli ve genç bir ana arı, di�?er kovan içi ve kovan dı�?ı �?artlar da elveri�?li ise günde 2000 dolayında yumurta yumurtlayabilir. Ana arının yumurtlamasında öncelikle kendi kalitesi olmak üzere; kolonide yeterli besinin (bal+polen) mevcudiyeti, koloninin gücü, hava sıcaklı�?ı ve nektar (bal özü) akı�?ı gibi �?artlar etkili olmaktadır. Bu �?artlardan biri veya birkaçı eksik oldu�?unda en kaliteli ana arı bile yeterli miktarda yumurtlayamaz. Kalite ve ya�?lılı�?a ba�?lı olarak ana arının yetersiz yumurtladı�?ı her gün, binlerce i�?çi arı ve sonuçta kilolarca bal kaybı demektir. Bu çerçevede, arıcıların kolonilerin ana arıları üzerinde hassasiyet göstermeleri, özel ve kamu kurumlarınca üretilen ana arılardan satın alarak genç ve kaliteli ana arı kullanmaları veya ana arı üretmeleri durumunda ana arı üretimlerini en basit düzeyde, önceki yıllara ait kayıtlarına bakarak; en fazla bal üreten, o�?ul vermeyen, sakin (hırçın olmayan) , hastalıklara dayanıklı, kı�?lama ve ilkbahar geli�?me kabiliyeti yüksek olan kolonilerden üretmeleri gerekmektedir. Do�?al �?artlarda ana arının 3-4 yıl ya�?ayabilmesine ra�?men ana arının her yıl ya da en geç her 2 yılda bir de�?i�?tirilerek genç ana arılarla çalı�?ılması teknik ve ba�?arılı arıcılı�?ın en önemli kuralıdır.

Aile Bireyi

Açık Yavru Dönemi

Kapalı Yavru Dönemi

Toplam

Yumurta

Larva

Pupa

Ana Arı

5.5

7.5

16 gün

İ�?çi Arı

6.0

12.0

21 gün

Erkek Arı

6.5

14.5

24 gün

Arı ailesi Bireylerinin Biyolojik Geli�?me Dönemleri (gün)

İ�?çi Arı :

Yumurtadan yeti�?kine toplam 21 günde olu�?an i�?çi arılar koloni için gerekli olan tüm i�?lerin yerine getirilmesinden sorumludurlar.

Su Ta�?ıma Polen Toplama Nektar Toplama Propolis Toplama

Kovan dı�?ı hizmetleri (toplam 21 gün)

Toplam hizmet (çalı�?ma) süresi (42 gün)

Kovan temizleme, bekçilik ve kovan havalandırma (3 gün)

Kovan içi hizmetleri (toplam 21 gün)

Mum salgılama, petek örme, nektar olgunla�?tırma, polen ve nektar depolama (5 gün)

Arı sütü salgılayarak genç larvaları ve ana arıyı besleme (7gün)

Ya�?lı larvaları besleme (3 gün)

Hücre temizleme(3 gün)

Pupa öncesi ve pupa dönemi (12 gün)

Kapalı yavru dönemi (12gün)

Toplam yavru dönemi (21gün)

Bal ve polen ile beslenme (4 gün)

Açık yavru dönemi (9 gün)

Arı sütü ile beslenme (2 gün)

Yumurta dönemi 3 gün)

İ�?çi Arının Geli�?me Dönemleri ve Ya�?a Göre Görevleri

İlkbaharla sonbahar arısındaki aktif dönemde ömürleri yakla�?ık 42 gün olan i�?çi arılar birinci 21 günde kovan içinde iç hizmet arısı olarak; temizlik, yavrunun ve ana arının beslenmesi, arı sütü salgılama, balın olgunla�?tırılması, mum salgılayarak petek örme ve kovan giri�?inde bekçilik gibi görevleri üstlenirler. Çıkı�?tan sonraki ikinci 21 günde ise dı�? hizmet arısı olarak; nektar (bal özü), salgı, polen, su ve propolis toplarlar. Buradan çıkarılacak birinci sonuç i�?çi arılardaki görevin “ya�?a” göre programlandı�?ıdır. Pratik anlamda ikinci ve önemli sonuç ise ana arı ve arı sütü üretiminde genç i�?çi arılara ihtiyaç duyulurken bal ve polen üretiminde dı�? hizmet arısı olarak görev yapan daha ya�?lı i�?çi arılara ihtiyaç duyuldu�?udur. Ancak kolonideki tüm i�?lerin eksiksiz yapılabilmesi bakımından kolonide aynı anda ve belli bir denge içinde, hem kovan içi hizmetle görevli genç hem de kovan dı�?ı hizmetle görevli ya�?lı i�?çi arılara ihtiyaç duyulur.

Erkek Arı :

Yeni yeti�?tirilen ana arılarla çiftle�?meleri dı�?ında herhangi bir görevleri olmayıp hazır tüketici konumundadırlar. Bu yüzden görevleri gere�?i ilkbaharda (özellikle o�?ul döneminde), ana arı ve i�?çi arıların aksine, ana arının dölsüz yumurtlaması sonucu yumurtadan yeti�?kine 24 günde olu�?urlar. O�?ul mevsiminin bitmesine müteakip görevleri de bitmi�? olaca�?ından, yazın ve erken sonbaharda i�?çi arılar tarafından kovan dı�?ına atılarak ölüme terk edilirler. Erkek arılar zehir bezi ve i�?ne gibi organlara sahip olmadı�?ından kendilerini savunamazlar.

3. Arıcılık Malzemeleri

Teknik ve ba�?arılı arıcılı�?ın bir di�?er önemli unsurunu uygun ve standart malzemelerin kullanılması olu�?turmaktadır. Bu malzemeler içinde kovanlar beklide en önemlisidir. Bugün için Dünya üzerinde profesyonel arıcılıkta en çok kullanılan kovan türü ah�?ap Langstroth kovanlarıdır. Bölgeler düzeyinde de�?i�?ik yöresel kovan tipleri bulunsa da ah�?ap Langstroth kovanları; uygun havalandırması, sa�?lamlı�?ı, kuluçkalık ve ballık çerçeveleri (petekleri) arasında yer de�?i�?tirebilmesi, kovanlar arası petek alı�?-veri�?i, hastalık durumlarında pürümüzle yakılabilmesi, kolay ta�?ınabilmesi ve rutubet emici özellikleri nedeniyle profesyonel ve gezginci arıcılı�?ın vazgeçilmez kovan türleridir. Standart Langstroth kovanı dip tahtası, kuluçkalık, ballık, örtü tahtası ve örtü kapa�?ı olmak üzere 5 bölümden olu�?ur. Kovan yapımında kullanılacak kerestenin i�?ne yapraklı a�?açlardan (ço�?unlukla çam türleri) ve kurutulmu�? olması kovan kalitesini artırmaktadır. Unutulmamalıdır ki, kovan malzemesinin yapısı ve gere�?i veya havalandırmanın yeterli olmayı�?ı sonucu, kovandan atılamayan fazla rutubet hastalık ve zararlıların olu�?ması yönünden koloni için bir tehlikedir.

4. Mevsimsel Uygulamalar ve Bakım İ�?leri

Kolonilerin Mevsimsel Muayeneleri :

Arıcılık çalı�?maları, erken ilkbahardan geç sonbahara kadar bir bütünlük gösterir. Özellikle hava sıcaklı�?ının kritik oldu�?u erken ilkbaharda kontrol sırasında kolonilerin uzun süre açık tutulması sonucu ü�?ütülmeleri arıların gerekli sıcaklı�?ı tekrar sa�?layabilmesi için kolonideki bal tüketimini artırır ve hastalıklar için uygun ortam olu�?turur. Bu dönemde yapılacak �?eker �?urubu beslemesi koloninin hızlı geli�?mesine katkıda bulunur. Anasız ve zayıf kolonilerin birle�?tirilmesi, her dönemde oldu�?u gibi yeterli havalandırmanın sa�?lanması, arılık yakınında temiz su kayna�?ının bulunması, o�?ul kontrollerinin yapılması, gerekti�?inde bölme yapılması, ana arıların gençle�?tirilmesi, flora takibi, zirai mücadele ilaç uygulamaları ile hastalık ve zararlılardan korunma, ilerleyen aylarda kolonilere petek ve ballık verme ilkbahar ve yaz aylarının bazı uygulamalarıdır.

Sonbahar dönemi, son bal hasadının yapılması ve kı�?latma hazırlıkları yönünden yine aktif bir dönemdir. Son bal hasadı sırasında kolonilerin kı�? ihtiyaçları için yeteri kadar bahar balı bırakılmalıdır. Çam balı kı�? besini olarak arılar için uygun de�?ildir. Kı�?latma için kolonilerde yeterli bal yoksa koloniler mutlak surette beslenmelidir. Aksi halde açlı�?a ba�?lı olarak kı�? ölümleri kaçınılmaz olur. Ba�?arılı kı�?latmanın bir di�?er kuralı kı�?a mutlak surette genç arılarla girilmesi ve kı�? mevsimi boyunca kolonilerin rahatsız edilmemesidir. Unutulmamalıdır ki kı�? ölümlerinin asıl nedeni so�?uk de�?il açlıktır. Bazı mevsimsel uygulamalar a�?a�?ıda konuları içinde verilmi�?tir.

Kolonilerin Kabartılmı�? Petek İle Desteklenmesi :

Balmumu, iç hizmette görevli 13-18 günlük ya�?lı genç i�?çi arılar tarafından üretilip koloni içinde petek yapımında kullanılır. Ancak, mum salgılayan arılar bu i�? için önemli miktarda bal tüketmek ve zaman harcamak zorundadırlar. De�?i�?ik ara�?tırıcılarca de�?i�?ik miktarlar bildirilmesine kar�?ın ortalama 1 gr. balmumu üretimi için 10 gr bala ihtiyaç duyulur. Bu noktadan hareketle, bal hasadından sonra, balı süzülmü�? peteklerin, kullanılaca�?ı zamana kadar uygun �?artlarda saklanarak tekrar kullanılması, bu yolla daha kısa zamanda daha fazla balın üretilmesi teknik arıcılı�?ın önemli bir kuralıdır. Bu gerçe�?i bilen arıcılar, ballarını “petekli bal” olarak pazarlamak yerine “süzme bal” olarak pazarlamakta ve balı süzülen petekleri yeniden kullanarak bal üretimlerini artırmaktadırlar. Bununla birlikte, özellikle erken ilkbaharda kı�? çıkı�?ı sonrası, kolonide stok olarak yeterli bal bulunmamakta ve aynı zamanda do�?al bitki örtüsünde de yeteri kadar çiçeklenme ve nektar (bal özü) salgılama olmamaktadır. Koloni geli�?imini sınırlayıcı pek çok faktörün var oldu�?u bu dönemde, koloni geli�?imini sa�?lamak ve hızlandırmak üzere kabartılmı�? petek kullanmanın ayrı bir önemi vardır.

Kolonilerin Gezdirilmesi (Flora Takibi) :

Profesyonel ve teknik arıcılıkta flora (bitki örtüsü) takibi ve buna ba�?lı olarak kolonilerin gezdirilmesi önemli bir kuraldır. Gezginci arıcılık yapılmadan sabit bir arıcılıktan gelir sa�?lamak mümkün de�?ildir. Türkiye, bulundu�?u iklim ku�?a�?ı yönünden olsun, nektar ve polen üreten do�?al ve kültür bitkileri zenginli�?i yönünden olsun arıcılık yapmaya çok elveri�?lidir. Flora takibi ve gezginci arıcılık iyi planlandı�?ı ve bilgili hareket edildi�?i taktirde arıcıya çok büyük gelir sa�?lar. Bu i�? için her �?eyden önce, kolay ta�?ınabilir, çok iyi havalandırmaya sahip modern kovanların kullanılması �?arttır. Günümüz �?artlarında kolonilerin ta�?ınması gezginci arıcılı�?ın en büyük maliyet unsurunu olu�?turmaktadır. Bu yüzden gezginci arıcılık için belirli bir sayının üzerindeki koloni varlı�?ı ekonomik olabilir veya az sayıda koloniye sahip arıcılar nakiller için ortaklık yaparak nakil masraflarını dü�?ürebilirler.

Nektar ve polen kaynaklarının seçiminde; bol miktarda ve uzun süre nektar ve polen üreten bitkilerin bulundu�?u yöreleri ara�?tırmak i�?in esasıdır. Yonca, korunga, fi�?, üçgül, kekik, adaçayı, geven, karagan (karaba�?), ku�? dili, ballıbaba, pamukluk, püren, hardal, o�?ul otu, pamuk, ayçiçe�?i, kestane ıhlamur, akasya, okalüptus, turunçgiller, elma, badem ve genellikle Ege Bölgesi kıyı �?eridinde bulunan basralı çamlar arıcılık yönünden önemli bitki türlerinden bazılarıdır. Arıların konulaca�?ı yerler olarak; rüzgar almayan, trafi�?i yo�?un ana yollardan ve zirai mücadele ilaç uygulanan alanlardan uzak yerler seçilmelidir. Gezginci arıcılı�?ın ve flora takibinin esasını olu�?turan arı nakilleri sırasında; yeterli havalandırma sa�?lanmalı, özellikle sıcak günlerde taze örülmü�? peteklerin eski peteklere göre daha kolay kırıldı�?ı unutulmamalıdır. Nakil sırasında ballı tek bir pete�?in dahi kırılması koloninin ölümü olaca�?ından özellikle yaz aylarında taze örülmü�? ballı peteklerle nakil yapılmaması, nakil zorunlu ise taze ve ballı peteklerin koloniden alınarak nakillerin mutlak surette geceleri yapılması gereklidir.

Kolonilerin Beslenmesi :

Her canlı gibi arılar da ya�?am süreklili�?i için besine ihtiyaç duyarlar. Do�?anın bir ba�?ı�?ı olarak arılar temel besin ihtiyaçlarını; nektar (bal özü), salgı (basra) ve polenden kar�?ılarlar. Ancak kimi zaman bu besin kaynaklarının yeterli olmadı�?ı durumlarda teknik arıcılı�?ın gere�?i olarak arıların beslenmesi gerekir. Genel olarak, koloniler erken ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde beslemeye ihtiyaç duyarlar. İlkbahar beslemesi 1/1’lik �?eker �?urubu (1 ölçek su ve 1 ölçek �?eker) ile yapılırken sonbahar beslemesi 1/2’lik �?eker �?urubu (1 ölçek su ve 2 ölçek �?eker) ile yapılır. Erken ilkbahar döneminde yapılan beslemedeki amaç; bu dönemde nektar kaynakları sınırlı oldu�?undan koloni ihtiyacının kar�?ılanması ve ana arının yumurtlamaya te�?vik edilmesidir. Bu dönemde yapılan �?eker �?urubu beslemesi koloninin hızlı geli�?mesine büyük katkıda bulunur. Sonbahar beslemesi ise, arıların kı�? ihtiyacı için kolonide yeterli besinin bulundurulması için yapılır.

�?eker �?urubu veya bal yanında koloninin di�?er önemli besin ihtiyacı polendir. Kolonide yeterli polen yoksa; koloni geli�?emez, yavrular beslenemez ve i�?çi arılar arı sütü salgılayamazlar. Bu nedenle kolonilerde her dönemde yeterli polen stoku bulunmalıdır. Tabiatta polen kaynaklarının kıt oldu�?u dönemlerde (genellikle erken ilkbahar ve sonbaharda) bu ihtiyacın takviye edilmesi ve kar�?ılanması yönüyle, en basit olarak; 3 kısım soya fasulyesi unu (ya�?sız) + 1 kısım polen + 2 kısım �?eker + 1 kısım su ile kek yapılıp 200-300 gramlık miktarlarda ya�?lı kasap ka�?ıdı arasında 1 cm kalınlı�?ını geçmeyen paketler halinde yavrulu çerçevelerin üstüne konulur. Paketin çerçevelere bakacak kısmı 10-20 yerinden çivi ucu ile delinmelidir. Ancak, gerek bu i�? için gerekse ticari düzeyde polenin bol oldu�?u dönemlerde polen tuzakları kullanılarak polen toplanması gerekmektedir.

İlkbaharda �?eker �?urubu yerine balla da besleme yapılabilir. Ancak, balla besleme yapmak ekonomik olmadı�?ı gibi daha hızlı ya�?macılı�?a geden olur. Di�?er yandan, özellikle Amerikan yavru çürüklü�?ünün sporları balda yıllarca canlılı�?ını muhafaza edebildi�?inden hastalıkların ortaya çıkması yönünden balla besleme yapmak risklidir. Ayrıca kolonilere pekmez ve lokum gibi tatlı maddeler v ermek uygun de�?ildir. Besleme amacıyla en emin ve en do�?ru besin kaynakları �?eker ve polendir.

Kolonilerin Güçlendirilmesi :

Güçlü kolonilerle çalı�?ma karlı ve ba�?arılı�?ı arıcılı�?ın ilk kuralıdır. Zayıf koloniler hastalık ve zararlılara kar�?ı daha hassas olurken yeteri kadar hızlı geli�?emeyip yeterli bal da üretemezler. Aynı zamanda zayıf koloniler, teknik arıcılı�?ın bir kuralı olan flora takibinde (gezginci arıcılıkta) nakil masraflarını artırarak arıcılı�?ın karlılı�?ını dü�?ürürler. Arılardaki sosyal dayanı�?ma ve i�?bölümü gere�?i söylenebilir ki 5 çerçeveli 3 kovana sahip olmak yerine 10 çerçeveli 1 kovana sahip olmak daha karlı arıcılı�?a vesile olur. Benzer olarak, 20 bin yeti�?kin arısı bulunan bir koloni ancak 14 kg bal üretirken 50 bin arısı bulunan koloninin 41 kg bal üretti�?i bulunmu�?tur. Bal ba�?ta olmak üzere di�?er tüm arı ürünlerinin ekonomik üretimleri ancak ve ancak güçlü kolonilerle yapılabilir. Güçlü kolonilere sahip olmak ise; arıcılı�?ın bilgi ve tecrübesine, iyi bir ilkbahar bakımına, genç ve kaliteli ana arılarla çalı�?maya, flora takibine, iyi bir kı�?latmaya, hastalık ve zararlılara kar�?ı uyanık olmaya ba�?lıdır.

Kolonilerin O�?ul Kontrolü :

O�?ul teknik arıcılıkta istenmeyen bir durumdur. Çünkü o�?ul, kolonilerin gücünü zayıflatır ve bal verimini önemli ölçüde dü�?ürür. Ayrıca, pek çok o�?ulun kaçması veya o�?ulun yakalanıp kovana alınması için arıcının önemli zaman harcaması arıcılı�?ı ekonomik olmaktan çıkarır. Amaç koloni sayısını ço�?altmak ise bölme yaparak damızlık de�?eri olan hazır ana arı kullanmak yine teknik ve ba�?arılı arıcılı�?ın bir kuralıdır. Ancak arıcılarımızın ço�?unlu�?u koloni sayılarını do�?al o�?ullarla ço�?alttıklarından arılıklarda o�?ul e�?ilimi yıldan yıla artmakta ve arıcılı�?ın karlılı�?ı azalmaktadır. Kovan sayısı artırılmak istendi�?inde o�?uldan faydalanma yerine “bölme” yapılması daha do�?ru bir i�?lemdir. Damızlık de�?eri olan genç ana arılarla çalı�?ılması, ana arının yumurtlaması ve koloninin geli�?mesi için yeterli yerin sa�?lanması (petek ve kat verilmesi) ve yeterli havalandırma için gerekli hassasiyetin gösterilmesi o�?ul önlemede etkili olabilecek bazı uygulamalardır.

5. Üretim Çe�?itlili�?i ve Arı Ürünleri

Üretim Çe�?itlili�?i :

Ülkemiz arıcılı�?ındaki temel ürünün bal olmasına kar�?ın, bal üretimi yanında arı sütü veya polen ya da her iki ürünün beraber üretimi arıcılı�?ın karlılı�?ını artırmaktadır. Di�?er yandan Ülkemiz ko�?ullarında, Batı Anadolu Bölgesinde arıcıların ço�?u, bal üretimlerinin önemli bir kısmını “çam balı” olarak gerçekle�?tirirler. Ancak, çevre �?artlarına (ısı, rutubet, ya�?mur) ba�?lı olarak çam balı üretim miktarlarında yıldan yıla önemli farklılıklar olu�?ur. Özellikle çam balı üretimi için olumsuz ko�?ullarda arı sütü ve polen üretimi, en azından asgari bir kazanç yönüyle arıcının sigortası durumundadır. Ayrıca, son yıllarda tüketiciler arasında arı sütü ve polene kar�?ı büyük bir talebin olu�?ması daha karlı bir arıcılık için uygun bir ortam olu�?turmaktadır. Kısaca, arıcılıkta üretim çe�?itlili�?i ve bu ürünlerin kaliteli üretimleri hem üretici hem de tüketici yönünden önem arz eder.

Dünya genelinde en çok üretilen ve ticareti yapılan temel arı ürünü baldır. Bunun yanında bal mumu, polen, arı sütü ve propolis arı ürünleri olarak Dünya ticaretinde önemli yer almaktadır. Bir di�?er arı ürünü olan arı zehrinin üretim ve tüketimi di�?er arı ürünlerine göre oldukça sınırlıdır. Arı ürünleriyle ilgili bazı faydalı bilgiler a�?a�?ıda konu ba�?lıkları içinde verilmi�?tir.

Bal :

İnsan sa�?lı�?ı ve beslenmesi yönünden önemli bir gıda ve arı ürünü olan bal, Türk Standartları Enstitüsünün Bal Standardında “bitkilerin çiçeklerinde bulunan nektarların veya bitkilerin canlı kısımlarından yararlanarak bazı e�?kanatlı böceklerin salgıladı�?ı tali maddelerin balarıları (Apis mellifera) tarafından toplanması vücutlarında bile�?imlerinin de�?i�?tirilip petek gözlerine depo edilmesi ve buralarda olgunla�?ması sonucunda meydana gelen tatlı bir üründür. Bal ba�?lıca glikoz ve früktoz olmak üzere farklı �?ekerleri ihtiva eder. Balın rengi su beyazından koyu kahverengine kadar de�?i�?ebilir. Bal akıcı, viskoz, kısmen veya tamamen kristalize olabilir. Balın tadı ve aroması balın men�?eine ve bitkinin türüne göre de�?i�?ir” olarak tanımlanmı�?tır.

Genel olarak bal; %80 �?eker ve %17 su içerir. Geriye kalan %3’lük kısım mineral maddeler, amino asitler, renk maddeleri, vitamin ve enzimlerden olu�?ur. Balı di�?er �?ekerli maddelerden daha de�?erli kılan içerdi�?i enzimlerdir. Enzimler yüksek sıcaklıklarda tahrip olaca�?ından bal yüksek sıcaklıklarda ısıtılmamalıdır. Bal, varroa mücadelesinin yanlı�? zamanda yapılması sonucu olu�?an “ilaç kalıntısı” içermemelidir. Bu nedenle kolonilere erken ilkbahar ve son bal hasadından sonra geç sonbahar dönemleri dı�?ında ilaç verilmemelidir. Aksi halde bal çok de�?erli bir gıda olmaktan çıkıp insan sa�?lı�?ı bakımından tehlike arz edecektir. İster süzme ister petek hangi tür bal olursa olsun, ilaç kalıntısı içermeyen ve belli oranlarda enzim bulunduran bütün ballar kaliteli ve de�?erlidir. Balın tanımında da bahsedildi�?i üzere, toplandı�?ı bitkiye (orijinine) ba�?lı olarak bal, zamanla kristalize olabilir. Balın kristalize olması do�?al bir olaydır.

Bal yüksek su oranına ba�?lı olarak ek�?imedi�?i sürece yıllarca bozulmadan kalabilir. Balın bozulmaması (ek�?imemesi) için su oranı %20’nin üzerinde olmamalı ve bunu sa�?lamak için de olgunla�?an bir ba�?ka ifadeyle, bir çerçevede petek gözlerinin tümü veya en az 2/3’ü sırlanmı�? petekler hasat edilmelidir. Hasat edilen ve süzülen bal dinlendirildikten sonra cam kavonozlara veya laklı tenekelere doldurulmalıdır. Özellikle %17’den daha yukarı su içeren ballar ambalaja girmeden önce ek�?imeyi önlemek amacıyla 60 C’de yarım saat ısıtılmalıdır. Do�?ru yapılmayan ısıtma i�?leminde balın enzim de�?erini kaybetti�?i ve balda bir kalite kriteri olan HMF (hidroksi metil furfurol) de�?erinin yükseldi�?i unutulmamalıdır.

Balmumu :

Balmumu, 13-18 günlük genç i�?çi arıların son 4 çift karın halkaları üzerinde bulunan mum salgı bezlerinden salgılanan ve arı tarafından petek yapımında kullanılan bir maddedir. Mum salgı bezlerinden sıvı olarak salgılanan balmumu karın halkaları arasından dı�?arı çıkarken hava ile temas eder etmez katı hale geçerek beyaz bir pulcuk �?ekline dönü�?ür. Arı bacakları yardımı ile a�?zına aldı�?ı pulcu�?u çi�?neyerek petek örer. Balmumu, a�?ırlıklı olarak temel petek yapımı yanında, kozmetik ve ilaç sanayiinde, parlatma, cilalama, su geçirmezli�?in sa�?lanması, kalıpçılık ve di�?çilik gibi çok de�?i�?ik alanlarda kullanılmaktadır.

Arının 1 gr balmumu üretebilmesi için yakla�?ık 10 gr bal yemesi zorunludur. Bu nedenle koloninin geli�?ebilmesi, bir di�?er ifadeyle, arıların petek örebilmesi ya da temel petekleri kabartabilmesi için; kolonide bol miktarda uygun ya�?lı genç i�?çi arıların mevcudiyeti, kolonide yeterince bal bulunması veya nektar akımının varlı�?ı ya da kolonilerin �?eker �?urubuyla beslenmesi gereklidir. Hastalıklı ve zayıf koloniler balmumu üretemedi�?inden ve geli�?emedi�?inden bu tür kolonideki petekler zamanla siyahla�?ır. Tam tersine, sa�?lıklı ve güçlü kolonilerde mum salgılama ve petek örme süreklilik kazanır. Kolonideki yeni örülmü�? beyaz petekler ve çerçeveler arasındaki beyaz ba�?lantılar sa�?lıklı ve geli�?en bir koloninin tipik belirtileridir.

Polen :

Polen arıların geli�?melerinde ve görevlerini yapabilmelerinde hayati öneme sahip bir maddedir. �?ayet kolonide polen yoksa yavru geli�?imi durur, kolonide büyük bir panik ba�?lar. Bilindi�?i üzere arılar enerji ihtiyaçlarının baldan kar�?ılarken, ihtiyaç duydukları di�?er tüm maddeleri (amino asit, vitamin, mineral madde gibi) polenden kar�?ılarlar. Kısaca polen, arıların ihtiyaç duydukları tüm maddeleri içermekle birlikte, insanlar için de önemli bir besin kayna�?ıdır. Bazı profesyonel arıcılar bal yanında polen ya da öncelikli olarak polen üreterek daha kazançlı arıcılık yapmaktadırlar. Yapılan çalı�?malarda bal üretimine ek olarak yapılan polen üretiminin arıcının gelirinde %30 artı�?a neden oldu�?u bulunmu�?tur. Bu bakımdan, daha kazançlı bir arıcılık için arıcılarımızın polen üretimine geçmeleri te�?vik ve tavsiye edilmelidir.

Polen, kovan giri�? deli�?i önüne veya tabanına monte edilebilen polen tuzaklarının kullanılması ile üretilir. Polen tuza�?ı çekmecelerinde toplanan polen, her gün veya her iki günde bir alınarak; teknik olarak, sıcaklı�?ı 40 C’ı geçmeyen havalandırmalı kurutma dolaplarında veya basitçe, havalandırmalı, do�?rudan güne�? almayan sıcak bir yerde, kalınlı�?ı 1 cm’yi geçmeyecek �?ekilde serilerek ve zaman zaman karı�?tırılarak kurutulabilir. Kurutma ile polende bulunan yüksek nemin %7’ye dü�?ürülmesi ve güvenle saklanması sa�?lanır. Kurutulan polen ince eleklerden geçirilerek ve basit bir üfleme sistemi ile temizlenir. Kurutulan ve temizlenen polen hava almayan cam kavanozlarda veya polietilen torbalarda saklanır. 1-4 hafta gibi kısa süreli saklamalarda normal oda sıcaklı�?ının yeterli olmasına kar�?ın uzun süreli ve ideal saklama ortamı 4-5 C’dır. Basit olarak günlük kullanılan bir buzdolabı bu ortamı sa�?lar. Polenin kurutulması ve temizlenmesine müteakip karbondioksit (CO2) uygulanmasına tabi tutulması polenin daha güvenli saklanmasına katkıda bulunur.

Ço�?u arıcı polen toplamanın koloni geli�?imine ve sonuçta bal üretimine olumsuz etkide bulundu�?unu dü�?ünür. Oysa yapılan ara�?tırmalar, polen toplanılan kolonilerdeki arıların bu açı�?ı kapatmak için daha fazla çalı�?tıklarını ve sonuçta polen toplamaya ra�?men koloninin geli�?iminde ve de bal üretiminde ciddi bir olumsuzlu�?un olmadı�?ını göstermi�?tir. Ancak, ekonomik bir polen üretimi için kolonilerin, bol polen üreten bitkilerin mevcut oldu�?u yerlerde bulundurulmaları, kolonilerin güçlü olması, yavru içermesi ve gerekti�?inde �?eker �?urubu ile beslenmesi gereklidir. Uygun bir yerde bulunsalar bile zayıf ve yavru içermeyen koloniler yeterli polen toplayamazlar.

Son Haberler

Karayolu Ta�?ıma Yönetmeli�?inde De�?i�?iklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (3:33 PM, 17/12/2011)

25.12.2009 tarih ve 27443 sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlü�?e giren "Karayolu Ta�?ıma Yönetmeli�?inde De�?i�?iklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" de yeni düzenlemeler yapılmı�?tır.

Devmamını Oku

BAL ORMANI A�?ILI�?I (11:01 AM, 17/12/2011)

21 Mart pazartesi günü , Orman İ�?letme Müdürlü�?ünün Eceabat kum kamp mevkiinde hazırladı�?ı bal ormanını,Çanakkkale Arı Yeti�?tiricileri Birli�?i ve Orman i�?letme müdürlü�?ü ortakla�?a açtılar.

Devmamını Oku

15-18/ eylül 2011 tarihindeki Biga tarım hayvancılık ve gıda fuarı (10:59 AM, 17/12/2011)

5-18/ eylül 2011 tarihindeki Biga tarım hayvancılık ve gıda fuarında Çanakkale Arı Yeti�?tiricileri Birli�?inin standı ARIBURNU ballarıyla be�?eni topladı.

Devmamını Oku

29 Eylül 2011 Per�?embe ziraat fakültesinde toplantı (10:56 AM, 17/12/2011)

29 Eylül 2001 per�?embe günü Zeraat fakültesinde Prof.Kemal ÇELİK ba�?kanlı�?ında AB projeleri ile ilgili bir toplantı yapıldı.

Devmamını Oku

�?anakkale Arı Yeti�?tiricileri Birli�?i AB Projesi toplantısının 3 cüsünü İtal'yada yaptı. (10:57 AM, 17/12/2011)

Çanakkale Arı Yeti�?tiricileri Birli�?i AB Projesi ”BEEKEEPİNG EUROPEAN ENVİRONMENTAL SUSTAİNABİLİYT”toplantısının 3 cüsünü İtalya'da yaptı.

Devmamını Oku

Mesaj 1

Mesaj 2

Mesaj 3

Mesaj 5

Mesaj 6

Son Haberler